Een grote, opvallende eetbare paddenstoel met meerdere namen: blauwplaat stropharia, bietenputzwam en garden giant. De Latijnse naam is Stropharia rugosoannulata, niet te verwarren met andere geestverruimende familieleden.
Assortiment
Stropharia groeit op houtsnippers. Alle combinaties van bomen, hout, schimmels en voedsel zijn voor mij interessant. Daarom is deze paddenstoelensoort toegevoegd aan het assortiment van Groene Takken. Bij de Eetbaar Hout Kwekerij in Gaanderen deed ik veel ervaring op met stropharia.
In 2020 maakte ik voor het eerst drie vakken op een schaduwrijke plek in de grond tussen de bomen achter de Kwekerij. Een paar jaar later begon mijn moestuin in Gaanderen vorm te krijgen en voegde ik al vrij snel stropharia toe als potentieel moestuingewas.
Enten
Stropharia groeit heel goed buiten op verse houtsnippers, vooral afkomstig van pas gekapte gezonde loofbomen. Een beetje naaldhout ertussen kan ook. Tot nu toe heb ik (verspreid over meerdere jaren) wilg, els en een mengsel van ca. 90 procent loofhout en 10 procent naaldhout geprobeerd. Hoe verser hoe beter, maar ook het mengsel dat meerdere weken oud was leverde een redelijke oogst op. Bladeren rotten snel en kunnen ongunstige schimmels aantrekken. Daarom moest er extra gelet worden op overmatige bladval. In de koude maanden kan het best worden geënt. Meestal doe ik dat aan het einde van de winter of begin van het voorjaar. Dan zijn er namelijk nog volop houtsnippers te vinden.
Stropharia in de moestuin
In 2022 heb ik in april stukjes stropharia strobroed tussen verse houtsnippers gepropt, rondom de net gebouwde kruidenspiraal. Dat was maar een paar minuten werk. Makkelijk en heel plezierig. In de maanden daarop werd de woestijnachtige grond van de nieuwe moestuin steeds groener en mooier. In juni verschenen de eerste wijnrode hoeden op plekken waar niet gelopen was. Heel bijzonder. De rest van de zomer was warm en droog zonder een teken van leven, maar vanaf de eerste herfstbuien waren de stropharia-paddenstoelen alweer op enkele plekken te zien.
In de loop der jaren heeft mijn moestuin een steeds groenere uitstraling gekregen. Geen strakke rijen met kale grond ertussen, want mijn rijen zijn altijd krom en onkruid (d.w.z. inheemse plantjes) laat ik grotendeels staan. Kennelijk had ik het eerste jaar niet alle stropharia geoogst, want een jaar later zaten de paddenstoelen op heel andere plekken. Drie jaar later pluk ik ze nog steeds, afgelopen seizoen onder de bladeren van een rijkbloeiend Oost-Indische kers en ook naast een forse rozemarijn, vele meters verder van hun eerste optreden. Meerdere oogsten per jaar: wat een feest! En dat allemaal van één liter entstof.
Snelle slakken
Het eerste jaar telen op houtsnippers op de grond in het bos leverde matig resultaten op. Het tweede jaar was iets beter, maar ik zag toen veel glinsterende sporen. Stropharia is bijzonder makkelijk om te telen, maar is ook bijzonder geliefd door slakken. Ik heb nooit de snelheid van een slak gemeten, maar het zou mij niet verbazen dat ze sneller vaart maken als ze door hebben wanneer stropharia in de buurt is. Ik ben niet tegen slakken, maar ik ben wel tegen véél slakken. Het was tijd voor een proefje: teeltkisten boven de grond, boven het rekvermogen van de slakken. Na een rondje kijken op internet en het raadplegen van mijn boeken kwam ik geen voorbeelden tegen. Het werd pionieren.
Kisten en hangzwammen
In januari 2023 hebben studenten van Yuverta meerdere houtenkisten met een afmeting van 60 x 40 cm gemaakt. Ik heb enkele kunststof fruitkisten van dezelfde afmetingen gevonden. Samen hebben wij ze in het bos op een ‘slakontoegankelijke’ manier opgehangen en gevuld met bosgrond, houtsnippers en entstof. Op 10 mei heb ik de eerste reuze stropharia in mijn moestuin gefotografeerd. Op 27 juni verscheen de eerste stropharia in een kistje. Tijdens de zomermaanden aten de slakken steeds alle stropharia op de houtsnippers op de grond volledig op, terwijl de meeste kisten in augustus en september meerdere oogsten leverden. Slakkenvrije stropharia! Hangzwammen!
Als uitbreiding van het proefje gingen een jaar later diverse andere teeltcollega’s onder toezicht van Groene Takken aan de slag met het kweken van stropharia in kisten. De belangrijkste conclusies hiervan waren dat er meer aandacht nodig was voor het voorkomen van uitdroging, voor het vinden van geschikte houtsnippers en dat vaker op tijd moest worden gekeken. Oogst? Jazeker, maar niet gigantisch veel.
Slotsom
Tijdens warm en droog weer kwamen er meer stropharia in het midden van de kisten (waar meer vocht was), terwijl bij nat weer juist meer stropharia aan de randen van de kisten te zien waren. Het vochtgehalte speelt kennelijk een belangrijke rol. Het telen van stropharia in kisten boven de grond in een schaduwrijke plek werkt. Geen 100 procent succes, maar dat is het op de grond ook niet. Er is ruimte voor verbetering.
Afgelopen jaar in 2025 waren er minder slakken en ik heb meer paddenstoelen in de grondvakken gezien dan het jaar ervoor. Ook waren er voor het eerst (spontaan opgekomen) stropharia-paddenstoelen buiten de vakken te zien. Externe factoren zijn ook een belangrijke pijler voor de mate van succes.
De stropharia in de moestuin bleef uitbreiden. Ik heb afgelopen jaar bijna het hele groeiseizoen meerdere keren vele exemplaren geplukt. Opvallend was het gebrek van aantasting. Er waren slakken in de tuin, maar mogelijk hadden ze genoeg ander voedsel. Misschien hielpen kevers, padden en andere slakken(eitjes)eters ook met het slakkenbeheer.
Het proefje in het bos heb ik sindsdien herhaald en verbeterd, met voldoende succes om er een vervolg aan te geven.
